W dniach 16-19 października 1813 roku miała miejsce bitwa pod Lipskiem, określana też „bitwą narodów”. Stoczona została pomiędzy wojskami francuskimi pod przywództwem Napoleona Bonaparte a wojskami koalicji antyfrancuskiej. Bitwa pod Lipskiem była jedną z największych bitew epoki oraz najcięższą klęską Napoleona, po której nikt już nie miał wątpliwości, że Napoleon nad Wisłę już nie wróci.

Odwrót armii napoleońskiej osłaniali Polacy dowodzeni osobiście przez ks. Józefa Poniatowskiego. 19 października ks. Poniatowski wraz ze swoimi żołnierzami odcięty przez przedwczesne wysadzenie mostów, zginął w nurtach Elstery podczas próby przedostania się na drugi brzeg.

W Archiwum Archidiecezji Warszawskiej pod sygnaturą W.14 znajduje się wierszowany utwór „Na śmierć Józefa Xsiążęcia Poniatowskiego, Naczelnego Dowódzcy Woysk Polskich, Marszałka Państwa Francuskiego, Poległego w Bitwie pod Lipskiem w dniu 19tym października 1813 roku” napisany przez „jednego z wysłużonych w Woysku”. Utwór jest wierszowany, liczy 132 wersy, a jego początek brzmi:

Już tedy od lat siedmiu gwałtownie ciągniona

W pamiętnych lipska polach zerwała się strona.

Natem placu gdzie dawniej waleczność i sława

po zwycięstwa nad Tyllim więczyły Gustawa.

Tam gdzie mężny Torstenson Szwedzkie wiodąc znaki

Niemieckiego cesarza pokonał orszaki

Przed sąd morza stanęło panujących sześciu

Trzej ufali potędze, trzej  […] i szczęściu

Jeżeli chcielibyście przeczytać dalszą część utworu, zapraszamy do Archiwum.